• Wielka Synagoga przy placu Tłomackie •

• Большая синагога на Тломацкой площади •

• The Great Synagogue in the Tłomackie Square •

• Große Synagoge am Tłomackie-Platz •

• Велика синагога на площі Тломацьке •

• Veľká synagóga na námestí Tłomackie •

• La grande synagogue sur la place Tłomackie •

• La Gran Sinagoga en la Plaza Tłomackie •

• Grande Sinagoga in piazza Tłomackie •

• Η Μεγάλη Συναγωγή στην πλατεία Τουομάτσκιε •

• בית הכנסת הגדול בכיכר טלומקי •

Obecnie nieistniejąca największa synagoga w Warszawie

Самая большая синагога в Варшаве, которой больше нет

The largest synagogue in Warsaw, which does not exist today

Die größte Synagoge in Warschau, die es nicht mehr gibt

Найбільша синагога у Варшаві, якої вже немає

Najväčšia synagóga vo Varšave, ktorá už neexistuje

La plus grande synagogue de Varsovie, qui n’existe plus

La sinagoga más grande de Varsovia, que ya no existe

La più grande sinagoga di Varsavia, che oggi non esiste

Η μεγαλύτερη συναγωγή στη Βαρσοβία, η οποία δεν υπάρχει σήμερα

בית הכנסת הגדול ביותר בוורשה, שכבר אינו קיים

Wielka Synagoga przy placu Tłomackie

Miniatura przedstawia wygląd budynku z lat 1880.

Pokładamy nadzieję w Bogu że już nigdy jako odrębna społeczność nie będziemy uważani i jako osobny lud traktowani, ale jako uprawnieni synowie naszego kraju, obywatele jednego państwa […] Dopłyniemy do upragnionej przystani ludzkości, gdzie szczytem cywilizacji będą słowa: Kochaj bliźniego jak samego siebie, kochajcie obcego, bez względu na to, w jakiej świątyni Bogu cześć oddaje, do jakiego plemienia należy.

Takim przemówieniem powitał przybyłych gości kaznodzieja Izaak Cylkow podczas ceremonii otwarcia Wielkiej Synagogi przy placu Tłomackie 26 września 1878 roku. Jego słowa odzwierciedlały ideały umiarkowanego, reformowanego odłamu judaizmu, tzw. haskali, którego zwolennicy ufundowali budowę nowej synagogi. Reprezentowali oni najzamożniejszą i najbardziej postępową część społeczności żydowskiej, zawierającą w swych szeregach wielu bankierów, wydawców, prawników i lekarzy. Pierwszym domem modlitwy należącym do zwolenników haskali, niezależnym od dominującego w Warszawie nurtu ortodoksyjnego, była synagoga na ul. Daniłowiczowskiej. Z czasem okazała się ona jedna zbyt mała, co zainspirowało wiernych do postawienia nowego budynku.

Projekt synagogi zamówiono u znanego warszawskiego architekta, Leandra Marconiego. Budowa trwała dwa lata i pochłonęła 200 tysięcy rubli. Ta pokaźna suma przekroczyła nawet znaczne fundusze zebrane przez zamożnych zwolenników haskali, przez co Komitet Budowy Synagogi zmuszony był do pozyskiwania brakujących środków poprzez pożyczki w obligacjach hipotecznych oraz zbiórki w okolicznych kościołach.

Fundatorzy nowej synagogi byli zdecydowanymi zwolennikami asymilacji społeczności żydowskiej. Nie dziwi więc fakt, że w okresie międzywojennym odprawiano w niej nabożeństwa z okazji najważniejszych uroczystości państwowych takich jak rocznica odzyskania niepodległości czy uchwalenia Konstytucji 3 maja. Chrześcijanie chętnie odwiedzali synagogę aby posłuchać występów światowej sławy chóru, który przy akompaniamencie organów wykonywał utwory mistrzów muzyki klasycznej.

Nowa synagoga służyła tylko niewielkiej części warszawskich Żydów. Dominujących liczebnie chasydów i wyznawców ściśle ortodoksyjnego judaizmu odstraszały kazania wygłaszane w języku polskim, zamiast hebrajskiego, a także fakt, że w napisie na sklepieniu synagogi dwukrotnie pojawiało się pełne imię Boga, co dla Żydów konserwatywnych jest nie do przyjęcia. Magazyn Izraelitapisał w 1881 roku:

…poważni ortodoksi omijają progi synagogi, a modlenie się tu uważają niemal za profanację…

Kres istnieniu synagogi położyła Druga Wojna Światowa. Plac Tłomackie znalazł się w granicach warszawskiego getta. Budynek zdewastowany w pierwszych latach okupacji, został następnie na krótko ponownie otwarty dla wiernych w roku 1941 za zgodą niemieckich władz okupacyjnych. Zamkniętą ponownie w marcu roku 1942 synagogę wykorzystywano początkowo jako miejsce lokowania przesiedlonych do Warszawy Żydów, a następnie jako magazyn zrabowanego mienia żydowskiego.

Po krwawym stłumieniu powstania w getcie niemieccy okupanci postanowili ze zniszczenia synagogi uczynić symbol ostatecznej likwidacji żydowskiej społeczności Warszawy. W dniu 16 maja 1943 roku o godzinie 20:15 budynek wysadzono w powietrze. Ładunki wybuchowe zdetonował osobiście dowódcaSS i policji na dystrykt warszawski Jürgen Stroop, działając z rozkazu samego Reichsführera-SS Heinricha Himmlera.

W latach 50-tych podjęto decyzję o postawieniu wieżowca na miejscu zajmowanym poprzednio przez synagogę. Prace nad budynkiem rozpoczęto w latach 70 i ukończono prawie dwie dekady później. Dzisiaj na miejscu zajmowanym kiedyś przez największą synagogę Warszawy stoi tak zwany Błękitny Wieżowiec.

Architektura

Synagogę wzniesiono na planie krzyża łacińskiego w stylu klasycystycznym. Wejście prowadziło przez czterokolumnowy portyk zwieńczony tympanonem. Główny korpus przykryty został czterospadowym (walmowym) dachem i zwieńczony otoczonym balustradą belwederem (nadbudówką), na szczycie którego wznosiła się kopuła w kształcie zamkniętej korony. Budynek zawierał 2200 miejsc siedzących, podzielonych na salę główną dla mężczyzn na parterze oraz galerię dla kobiet. Główna nawa zakończona była półkolistą absydą. Przykładem wspaniałego wystroju wnętrza była wykonana z cedrów sprowadzonych aż z Libanu Arka Przymierza (Aron ha- Kodesz), ufundowana przez bankierską rodzinę Natansonów.

Большая синагога на Тломацкой площади

На миниатюре изображен облик здания 1880-х годов.

Мы надеемся в Боге, что нас никогда не будут рассматривать как отдельное общество и рассматривать как отдельный народ, но как достойные сыновья нашей страны, граждане одной страны […] Мы достигнем желанной гавани человечества, где вершиной цивилизации станут слова: Возлюби ближнего своего, как самого себя люби себя, люби чужого, в каком бы храме он ни поклонялся Богу, к какому племени он ни принадлежал.

Проповедник Изаак Цылков приветствовал гостей с этой речью на церемонии открытия Большой синагоги на Тломацкой площади 26 сентября 1878 года. Его слова отражали идеалы умеренной реформированной ветви иудаизма, так называемого Хаскала, сторонники которой профинансировали строительство новой синагоги. Они представляли самую богатую и прогрессивную часть еврейской общины, включая многих банкиров, издателей, юристов и врачей. Первым молитвенным домом, принадлежавшим сторонникам Хаскалы, независимым от ортодоксальной нынешней доминанты в Варшаве, была синагога на ул. Даниловичовская. Со временем он оказался слишком маленьким, что вдохновило верующих на возведение нового здания.

Проект синагоги был заказан известным варшавским архитектором Леандером Маркони. Строительство длилось два года и обошлось в 200 000 рублей. Эта значительная сумма даже превышала значительные средства, собранные богатыми сторонниками Хаскалы, что вынудило Комитет по строительству синагоги собрать недостающие средства за счет ссуд под ипотечные облигации и сбора средств в местных церквях.

Основатели новой синагоги были решительными сторонниками ассимиляции еврейской общины. Поэтому неудивительно, что в межвоенный период здесь проводились службы по случаю важнейших государственных церемоний, таких как годовщина независимости или принятия Конституции 3 мая. Христиане охотно посещали синагогу, чтобы послушать выступления всемирно известного хора, который под аккомпанемент органа исполнял произведения мастеров классической музыки.

Новая синагога обслуживала лишь небольшую часть варшавских евреев. Преобладающих хасидов и последователей строго ортодоксального иудаизма отпугивали проповеди на польском языке, а не на иврите, а также тот факт, что надпись на своде синагоги дважды отображала полное имя Бога, что для консервативных евреев неприемлемо. В 1881 году израильский журнал писал:

… серьезные православные люди избегают синагоги и считают молитву здесь почти профанацией …

Конец существованию синагоги принесла Вторая мировая война. Тломацкая площадь находилась в границах Варшавского гетто. Здание, разрушенное в первые годы оккупации, было затем ненадолго открыто для верующих в 1941 году с согласия немецких оккупационных властей. Синагога, снова закрытая в марте 1942 года, первоначально использовалась как место для евреев, переселенных в Варшаву, а затем как склад для украденного еврейского имущества.

После кровавого подавления восстания в гетто немецкие оккупанты решили сделать разрушение синагоги символом окончательной ликвидации еврейской общины Варшавы. 16 мая 1943 года в 20:15 здание взорвали. Взрывчатку взорвал лично командующий СС и полиции Варшавского округа Юрген Штруп по приказу самого рейхсфюрера СС Генриха Гиммлера.

В 1950-х годах было решено построить небоскреб на месте, где раньше располагалась синагога. Работы над зданием начались в 1970-х годах и были завершены спустя почти два десятилетия. Сегодня на месте самой большой синагоги Варшавы находится так называемая Голубая башня.

Архитектура

Синагога построена на плане латинского креста в классическом стиле. Вход вел через портик с четырьмя колоннами, увенчанный тимпаном. Основной корпус был покрыт шатровой (ореховой) крышей и увенчан бельведером (надстройкой), окруженным балюстрадой, на вершине которой возвышался купол в виде замкнутой короны. В здании было 2200 мест, разделенных на главный зал для мужчин на первом этаже и галерею для женщин. Главный неф заканчивался полукруглой апсидой. Примером великолепного внутреннего оформления был Ковчег Завета (Арон ха-Кодеш), сделанный из кедров, привезенных из Ливана и финансируемый семьей банкиров Натансон.

The Great Synagogue in the Tłomackie Square

The miniature presents the appearance of the building in the 1880s.

We place hope in God that we will never be treated as a separate community or separate people, but as full-fledged sons of our land, citizens of one country […] We will reach the longed-for haven of humanity, where the summit of civilization will constitute the words: Love your neighbor as you love yourself, love a stranger, no matter in what temple he worships God, what tribe he belongs to.

These were the words with which the preacher Isaak Cylkow greeted his guests during the opening ceremony of the Great Synagogue in the Tłomackie Square on September 26, 1878. His words reflected the ideals of the moderate, reformed faction of Judaism, the so-called Haskalah, whose supporters funded the construction of a new synagogue. They represented the most wealthy and the most progressive part of the Jewish community, including many bankers, publishers, lawyers and doctors in their ranks. The first house of prayer belonging to the Haskalah supporters, independent of the orthodox trend prevailing in Warsaw, was the synagogue on Daniłowiczowska Street. With time, it turned out to be too small, which inspired the faithful to erect a new building.

The design of the synagogue was ordered from the well-known Warsaw architect, Leander Marconi. The construction lasted two years and consumed 200,000 rubles. This huge sum exceeded even substantial funds collected by wealthy Haskalah supporters, thus the Synagogue Building Committee was forced to raise the missing funds through loans and collections in neighboring churches.

The founders of the new synagogue were strong supporters of the assimilation of the Jewish community. It is not surprising, then, that during the interwar period, services were held on the occasion of the most important state ceremonies, such as the anniversary of regaining independence or the adoption of the Constitution of May 3. Christians willingly visited the synagogue to listen to the performances of the world-famous choir, which performed the works of classical music masters with the accompaniment of the organ.

The new synagogue served only a small part of Warsaw Jews. The Hasidim and the followers of strictly orthodox Judaism, who constituted the majority of Jews in Warsaw, were deterred by sermons in Polish instead of Hebrew, and the fact that the full name of God appeared twice in the inscription on the vault of the synagogue, which is unacceptable to conservative Jews. The magazine Izraelita wrote in 1881:

„… serious orthodoxes avoid the thresholds of the synagogue, and they consider praying here almost as profanation …”.

The end of the synagogue came with the Second World War. Tłomackie Square was within the limits of the Warsaw ghetto. The building devastated in the first years of occupation was then briefly re-opened for the faithful in 1941 with the consent of the German occupation authorities. Once again closed in March 1942, the synagogue was first used as a place for Jews resettled to Warsaw and then as a warehouse for stolen Jewish property.

After the bloody suppression of the ghetto uprising, the German occupiers decided to destroy the synagogue as a symbol of the final liquidation of the Jewish community in Warsaw. On May 16, 1943, at 20:15, the building was blown up. Explosive explosives were personally detonated by the SS and police commander of the Warsaw District Jürgen Stroop, acting on the orders of the Reichsführer-SS Heinrich Himmler himself.

In the 1950s, a decision was made to erect a skyscraper on the site previously occupied by the synagogue. Work on the building began in the 1970s and was completed almost two decades later. Today, the so-called Blue Tower stands on the site once occupied by the largest synagogue in Warsaw.

Architecture

The synagogue was erected on the Latin cross plan in the classical style. The entrance led through a four-column portico crowned with a tympanum. The main body was covered with a hipped roof and crowned with a belvedere (superstructure), surrounded by a balustrade, at the top of which a dome in the shape of a closed crown was erected. The building contained 2,200 seats, divided into a main hall for men on the ground floor and a gallery for women. The main nave was finished with a semicircular apse. An example of a magnificent interior design was the holy ark made of cedars imported from Lebanon funded by the Natanson banker’s family.

Große Synagoge am Tłomackie-Platz

Die Miniatur zeigt das Erscheinungsbild des Gebäudes aus den 1880er Jahren.

Wir hoffen auf Gott, dass wir niemals als eigenständige Gesellschaft betrachtet und als eigenständiges Volk behandelt werden, sondern als berechtigte Söhne unseres Landes, Bürger eines Landes […]. Wir werden den ersehnten Hafen der Menschheit erreichen, wo der Gipfel der Zivilisation die Worte sein wird: Liebe deinen Nächsten wie dich selbst liebe dich selbst, liebe einen Fremden, egal in welchem ​​Tempel er Gott verehrt, zu welchem ​​Stamm er gehört.

Prediger Izaak Cylkow begrüßte die Gäste mit dieser Rede während der Eröffnungsfeier der Großen Synagoge am Tłomackie-Platz am 26. September 1878. Seine Worte spiegelten die Ideale eines gemäßigten, reformierten Zweigs des Judentums wider, des sogenannten Haskalah, dessen Unterstützer den Bau einer neuen Synagoge finanzierten. Sie repräsentierten den reichsten und fortschrittlichsten Teil der jüdischen Gemeinde, darunter viele Banker, Verleger, Anwälte und Ärzte. Das erste Gebetshaus der Anhänger der Haskala, unabhängig von der in Warschau vorherrschenden orthodoxen Strömung, war die Synagoge an der Ul. Daniłowiczowska. Mit der Zeit stellte sich heraus, dass es zu klein war, was die Gläubigen dazu inspirierte, ein neues Gebäude zu errichten.

Das Synagogenprojekt wurde von Leander Marconi, einem bekannten Warschauer Architekten, in Auftrag gegeben. Der Bau dauerte zwei Jahre und verbrauchte 200.000 Rubel. Diese beträchtliche Summe überstieg sogar die beträchtlichen Mittel, die von wohlhabenden Anhängern der Haskalah gesammelt wurden, was das Synagogenbaukomitee zwang, die fehlenden Mittel durch Hypothekendarlehen und Spendenaktionen in örtlichen Kirchen aufzubringen.

Die Gründer der neuen Synagoge waren starke Befürworter der Assimilation der jüdischen Gemeinde. Es ist daher nicht verwunderlich, dass in der Zwischenkriegszeit dort Gottesdienste anlässlich der wichtigsten Staatszeremonien wie dem Jahrestag der Unabhängigkeit oder der Annahme der Verfassung vom 3. Mai abgehalten wurden. Christen besuchten eifrig die Synagoge, um den Aufführungen des weltberühmten Chores zuzuhören, der zu Begleitung der Orgel Werke der Meister der klassischen Musik aufführte.

Die neue Synagoge diente nur einem kleinen Teil der Warschauer Juden. Die dominanten Chassidim und Anhänger des streng orthodoxen Judentums wurden durch Predigten auf Polnisch statt auf Hebräisch sowie durch die Tatsache abgeschreckt, dass Gottes vollständiger Name zweimal im Gewölbe der Synagoge erschien, was für konservative Juden nicht akzeptabel ist. Die Zeitschrift Izraelit schrieb 1881:

„… ernsthafte Orthodoxe meiden die Schwellen der Synagoge und betrachten das Beten hier fast als Entweihung …”.

Das Ende der Existenz der Synagoge wurde durch den Zweiten Weltkrieg gebracht. Der Tłomackie-Platz befand sich innerhalb der Grenzen des Warschauer Ghettos. Das in den ersten Besatzungsjahren zerstörte Gebäude wurde 1941 mit Zustimmung der deutschen Besatzungsbehörden für kurze Zeit wieder für die Gläubigen geöffnet. Die im März 1942 wieder geschlossene Synagoge diente zunächst als Standort für nach Warschau umgesiedelte Juden und dann als Lagerhaus für gestohlenes jüdisches Eigentum.

Nach der blutigen Niederschlagung des Ghettoaufstands beschlossen die deutschen Besatzer, die Zerstörung der Synagoge zum Symbol für die endgültige Auflösung der jüdischen Gemeinde in Warschau zu machen. Am 16. Mai 1943 um 20.15 Uhr wurde das Gebäude gesprengt. Der Sprengstoff wurde vom Befehlshaber der SS und der Polizei des Warschauer Bezirks, Jürgen Stroop, auf Befehl des Reichsführers-SS Heinrich Himmler persönlich zur Detonation gebracht.

In den 1950er Jahren wurde beschlossen, an der Stelle, an der sich zuvor eine Synagoge befand, einen Wolkenkratzer zu errichten. Die Arbeiten am Gebäude begannen in den 1970er Jahren und wurden fast zwei Jahrzehnte später abgeschlossen. Auf dem Gelände der größten Synagoge Warschaus befindet sich heute der sogenannte Blaue Turm.

Die Architektur

Die Synagoge wurde nach einem lateinischen Kreuzplan im klassischen Stil errichtet. Der Eingang führte durch einen viersäuligen Portikus mit einem Tympanon. Der Hauptkörper war mit einem Walmdach (Walnussdach) bedeckt und mit einem Belvedere (Überbau) bedeckt, das von einer Balustrade umgeben war, auf der eine Kuppel in Form einer geschlossenen Krone aufstieg. Das Gebäude hatte 2.200 Sitzplätze, aufgeteilt in die Haupthalle für Männer im Erdgeschoss und eine Galerie für Frauen. Das Hauptschiff endete mit einer halbkreisförmigen Apsis. Ein Beispiel für eine großartige Innenausstattung war die Bundeslade (Aron ha-Kodesh) aus Zedern, die aus dem Libanon mitgebracht wurde und von der Bankiersfamilie Natanson finanziert wurde.

Grande sinagoga in piazza Tłomackie

La miniatura mostra l’aspetto dell’edificio del 1880.

Speriamo in Dio che non saremo mai considerati come una società separata e trattati come un popolo separato, ma come figli idonei del nostro paese, cittadini di un paese […] Raggiungeremo l’agognato rifugio dell’umanità, dove il vertice della civiltà saranno le parole: Ama il tuo prossimo come te stesso ama te stesso, ama un estraneo, non importa in quale tempio adori Dio, a quale tribù appartiene.

Il predicatore Izaak Cylkow ha accolto gli ospiti con un discorso simile durante la cerimonia di apertura della Grande Sinagoga in piazza Tłomackie il 26 settembre 1878. Le sue parole riflettevano gli ideali di un ramo moderato e riformato del giudaismo, il cosiddetto Haskalah, i cui sostenitori hanno finanziato la costruzione di una nuova sinagoga. Rappresentavano la parte più ricca e progressista della comunità ebraica, inclusi molti banchieri, editori, avvocati e medici. La prima casa di preghiera di proprietà dei sostenitori della Haskalah, indipendente dalla corrente ortodossa dominante a Varsavia, era la sinagoga in ul. Daniłowiczowska. Con il tempo, si è rivelato essere troppo piccolo, il che ha ispirato i fedeli a costruire un nuovo edificio.

Il progetto della sinagoga è stato commissionato da un noto architetto di Varsavia, Leander Marconi. La costruzione ha richiesto due anni e ha consumato 200.000 rubli. Questa somma considerevole ha persino superato i consistenti fondi raccolti dai ricchi sostenitori dell’Haskalah, che hanno costretto il Comitato per la costruzione della sinagoga a raccogliere i fondi mancanti attraverso prestiti ipotecari e raccolte di fondi nelle chiese locali.

I fondatori della nuova sinagoga furono forti sostenitori dell’assimilazione della comunità ebraica. Non sorprende quindi che nel periodo tra le due guerre vi si tenessero servizi in occasione delle più importanti celebrazioni statali, come l’anniversario dell’indipendenza o l’adozione della Costituzione del 3 maggio. I cristiani hanno visitato con entusiasmo la sinagoga per ascoltare le esibizioni del coro di fama mondiale, che, con l’accompagnamento dell’organo, ha eseguito opere di maestri di musica classica.

La nuova sinagoga serviva solo una piccola parte degli ebrei di Varsavia. I chassidim predominanti e i seguaci del giudaismo strettamente ortodosso furono scoraggiati dai sermoni pronunciati in polacco invece che in ebraico, e dal fatto che l’iscrizione sulla volta della sinagoga mostrava due volte il nome completo di Dio, il che per gli ebrei conservatori è inaccettabile. La rivista Izraelit scrisse nel 1881:

„… gli ortodossi seri evitano le soglie della sinagoga, e considerano la preghiera qui quasi una profanazione …”.

La fine dell’esistenza della sinagoga fu portata dalla seconda guerra mondiale. Piazza Tłomackie si trovava entro i confini del ghetto di Varsavia. L’edificio, devastato nei primi anni di occupazione, fu poi brevemente riaperto ai fedeli nel 1941 con il consenso delle autorità tedesche di occupazione. La sinagoga, chiusa nuovamente nel marzo 1942, fu inizialmente utilizzata come luogo per gli ebrei reinsediati a Varsavia, e poi come magazzino per le proprietà ebraiche rubate.

Dopo la sanguinosa soppressione della rivolta del ghetto, gli occupanti tedeschi decisero di fare della distruzione della sinagoga un simbolo della definitiva liquidazione della comunità ebraica di Varsavia. Il 16 maggio 1943 alle 20:15 l’edificio fu fatto saltare in aria. Gli esplosivi furono fatti esplodere personalmente dal comandante delle SS e dalla polizia del distretto di Varsavia, Jürgen Stroop, su ordine dello stesso Reichsführer-SS Heinrich Himmler.

Negli anni Cinquanta si decise di erigere un grattacielo sul sito precedentemente occupato da una sinagoga. I lavori per la costruzione iniziarono negli anni ’70 e furono completati quasi due decenni dopo. Oggi, sul sito un tempo occupato dalla più grande sinagoga di Varsavia, si trova la cosiddetta Torre Blu.

Architettura

La sinagoga è stata eretta su una pianta a croce latina in stile classico. L’ingresso conduceva attraverso un portico a quattro colonne sormontato da un timpano. Il corpo principale era coperto da un tetto a padiglione (noce) e sormontato da un belvedere (sovrastruttura) circondato da una balaustra, sulla cui sommità si elevava una cupola a forma di corona chiusa. L’edificio aveva 2.200 posti a sedere, suddivisi in sala principale per gli uomini al piano terra e un ballatoio per le donne. La navata principale terminava con un’abside semicircolare. Un esempio di magnifico design degli interni è stata l’Arca dell’Alleanza (Aron ha-Kodesh), fatta di cedri portati dal Libano e finanziata dalla famiglia di banchieri Natanson.

Veľká synagóga na námestí Tłomackie

Miniatúra zobrazuje vzhľad budovy z 80. rokov 19. storočia.

Dúfame v Boha, že nikdy nebudeme považovaní za samostatnú spoločnosť a nebude sa s nami zaobchádzať ako s oddeleným ľudom, ale ako s oprávnenými synmi našej krajiny, občanmi jednej krajiny […] Dostaneme sa do vytúženého útočiska ľudstva, kde na vrchol civilizácie budú slová: Milujte svojho blížneho ako seba samého milujte sa, milujte cudzinca bez ohľadu na to, v akom chráme sa klaňa Bohu, ku ktorému kmeňu patrí.

Kazateľ Izaak Cylkow týmto príhovorom privítal hostí počas otváracieho ceremoniálu Veľkej synagógy na námestí Tłomackie 26. septembra 1878. Jeho slová odrážali ideály umiernenej, reformovanej vetvy judaizmu, tzv Haskalah, ktorého podporovatelia financovali výstavbu novej synagógy. Predstavovali najbohatšiu a najprogresívnejšiu časť židovskej komunity vrátane mnohých bankárov, vydavateľov, právnikov a lekárov. Prvou modlitebňou, ktorú vlastnili prívrženci haskalahu, nezávislú od súčasnej ortodoxnej súčasnej dominanty vo Varšave, bola synagóga na ul. Daniłowiczowska. Postupom času sa ukázalo, že je to príliš malý, ktorý inšpiroval veriacich k postaveniu novej budovy.

Projekt synagógy si objednal od známeho varšavského architekta Leandera Marconiho. Stavba trvala dva roky a spotrebovala 200 000 rubľov. Táto podstatná suma dokonca prevýšila značné finančné prostriedky zhromaždené bohatými podporovateľmi Haskalahu, čo prinútilo Výbor pre stavbu synagógy získať chýbajúce finančné prostriedky prostredníctvom hypotekárnych úverov a zbierok finančných prostriedkov v miestnych kostoloch.

Zakladateľmi novej synagógy boli silní zástancovia asimilácie židovskej komunity. Nie je preto prekvapením, že v medzivojnovom období sa tam konali bohoslužby pri príležitosti najdôležitejších štátnych obradov, ako sú výročie nezávislosti alebo prijatie ústavy z 3. mája. Kresťania horlivo navštevovali synagógu, aby si vypočuli vystúpenia svetoznámeho speváckeho zboru, ktorý za sprievodu organu predviedol diela majstrov klasickej hudby.

Nová synagóga slúžila iba malej časti varšavských Židov. Prevažujúcich Hasidim a stúpencov striktne pravoslávneho judaizmu odradili kázne prednesené v poľštine namiesto hebrejčiny a skutočnosť, že nápis na klenbe synagógy dvakrát zobrazoval celé Božie meno, čo je pre konzervatívnych Židov neprijateľné. Časopis Izraelit napísal v roku 1881:

„… vážni pravoslávni sa vyhýbajú prahom synagógy a modlenie sa tu považujú za takmer znesvätenie …“.

Koniec existencie synagógy priniesla druhá svetová vojna. Námestie Tłomackie sa nachádzalo v hraniciach varšavského geta. Budova, zdevastovaná v prvých rokoch okupácie, bola potom v roku 1941 na krátku dobu znovu otvorená pre veriacich so súhlasom nemeckých okupačných úradov. Synagóga, ktorá bola znovu zatvorená v marci 1942, pôvodne slúžila ako miesto pre presídlenie Židov do Varšavy a potom ako skladisko ukradnutého židovského majetku.

Po krvavom potlačení povstania v gete sa nemeckí okupanti rozhodli urobiť z ničenia synagógy symbol konečnej likvidácie židovskej komunity vo Varšave. 16. mája 1943 o 20:15 bola budova vyhodená do vzduchu. Výbušniny odpálil osobne veliteľ SS a polícia pre varšavský okres Jürgen Stroop na základe príkazu samotného Reichsführera-SS Heinricha Himmlera.

V 50. rokoch sa rozhodlo o postavení mrakodrapu na mieste, ktoré predtým okupovala synagóga. Práce na budove sa začali v 70. rokoch 20. storočia a boli ukončené takmer o dve desaťročia neskôr. Dnes sa na mieste, ktoré kedysi okupovala najväčšia varšavská synagóga, nachádza takzvaná Modrá veža.

Architektúra

Synagóga bola postavená v latinskom kríži v klasickom štýle. Vchod viedol cez štvorstĺpový portikus zakončený tympanónom. Hlavné teleso bolo pokryté valbovou (orechovou) strechou a zakončené belvedérom (nadstavbou) obklopeným balustrádou, na vrchu ktorej sa dvíhala kupola v tvare uzavretej korunnej koruny. V budove bolo 2 200 miest na sedenie rozdelených na hlavnú sálu pre mužov na prízemí a galériu pre ženy. Hlavná loď bola zakončená polkruhovou apsidou. Príkladom skvostného interiérového dizajnu bola Archa zmluvy (Aron ha-Kodesh) vyrobená z cédrov dovezených až z Libanonu a financovaná bankármi z rodiny Natansonovcov.

Велика синагога на площі Тломацьке

Мініатюра відображає зовнішній вигляд будівлі 1880-х років.

Ми сподіваємось на Бога, що нас ніколи не будуть розглядати як окреме суспільство і не розглядатимуть як окремий народ, а як відповідних синів нашої країни, громадян однієї країни […] Ми дійдемо до жаданого притулку людства, де вершиною цивілізації стануть слова: Любіть свого ближнього, як самого себе любіть себе, любіть незнайомця, незалежно від того, в якому храмі він поклоняється Богу, до якого племені він належить.

Проповідник Ізаак Цилков привітав гостей такою промовою під час церемонії відкриття Великої синагоги на Площі Тломацьких 26 вересня 1878 року. Його слова відображали ідеали поміркованої, реформованої галузі іудаїзму, т. Зв Хаскалах, прихильники якого фінансували будівництво нової синагоги. Вони представляли найбагатшу і прогресивну частину єврейської громади, включаючи багатьох банкірів, видавців, юристів та лікарів. Першим молитовним домом, що належав прихильникам хаскали, незалежно від православної течії у Варшаві, була синагога на вул. Даниловічовська. З часом це виявилося занадто малим, що надихнуло віруючих на зведення нової будівлі.

Проект синагоги був замовлений відомим варшавським архітектором Леандром Марконі. Будівництво зайняло два роки і спожило 200 000 рублів. Ця чимала сума навіть перевищила значні кошти, залучені багатими прихильниками Гаскали, що змусило Комітет будівництва синагоги збирати відсутні кошти шляхом позики під заставу та збору коштів у місцевих церквах.

Засновники нової синагоги були рішучими прихильниками асиміляції єврейської громади. Тому не дивно, що в міжвоєнний період там проводились богослужіння з нагоди найважливіших державних церемоній, таких як річниця незалежності або прийняття Конституції від 3 травня. Християни охоче відвідували синагогу, щоб послухати виступи всесвітньо відомого хору, який під акомпанемент органу виконував твори майстрів класичної музики.

Нова синагога обслуговувала лише незначну частину варшавських євреїв. Домінуючих хасидів та послідовників суворо православного іудаїзму стримували проповіді, виголошені польською замість івриту, а також той факт, що повне ім’я Бога двічі з’являлося у сховищі синагоги, що неприпустимо для консервативних євреїв. Журнал „Ізраеліт” писав у 1881 році:

„… серйозні православні люди уникають порогів синагоги і вважають молитву тут майже профанацією …”.

Кінець існування синагоги принесла Друга світова війна. Площа Тломацького знаходилась у межах Варшавського гетто. Будівля, спустошена в перші роки окупації, була ненадовго відкрита для вірних у 1941 році за згодою німецької окупаційної влади. Синагога, закрита знову в березні 1942 р., Спочатку використовувалася як місце для переселення євреїв до Варшави, а потім як склад для викраденого єврейського майна.

Після кривавого придушення повстання в гетто німецькі окупанти вирішили зробити руйнування синагоги символом остаточної ліквідації єврейської громади Варшави. 16 травня 1943 року о 20:15 будівлю підірвали. Вибухівку підірвав особисто командувач СС та поліції Варшавського округу Юрген Штруп, діючи за наказом самого рейхсфюрера-СС Генріха Гіммлера.

У 1950-х рр. Було вирішено встановити хмарочос на місці, раніше зайнятому синагогою. Роботи над будівлею розпочалися в 1970-х роках і були завершені майже через два десятиліття. Сьогодні на місці, яке колись займала найбільша синагога у Варшаві, є так звана Блакитна вежа.

Архітектура

Синагога була зведена на латинському хрестовому плані в класичному стилі. Вхід вів через чотириколонний портик, увінчаний тимпаном. Основний корпус був накритий вальмовим дахом і увінчаний бельведером (надбудовою), оточеним балюстрадою, на вершині якої був купол у формі закритої корони. У будівлі було 2200 місць, розділених на головний зал для чоловіків на першому поверсі та галерею для жінок. Головний неф закінчувався напівкруглою апсидою. Прикладом чудового дизайну інтер’єру був Ковчег Завіту (Арон ха-Кодеш), виготовлений з кедрів, привезених аж із Лівану, фінансуваних родою банкірів Натансона.

La Gran Sinagoga en la Plaza Tłomackie

La miniatura presenta el edificio en los años 80. Siglo XIX.

Ponemos la esperanza en Dios de que nunca seremos tratados como una comunidad separada y tratados como un pueblo separado, sino como hijos elegibles de nuestro país, ciudadanos de un país. […] Alcanzaremos el refugio de la humanidad, donde la cumbre de la civilización serán las palabras: Ama a tu prójimo como a ti mismo, amad a un extraño, no importa en qué templo adore a su Dios o a qué tribu pertenezca.

Con este discurso el predicador Isaak Cylkow dió la bienvenida a los invitados durante la ceremonia de apertura de la Gran Sinagoga en la Plaza Tłomackie el 26 de septiembre de 1878. Sus palabras reflejaron los ideales de la facción moderada y reformada del judaísmo, la llamada Haskalah, cuyos partidarios financiaron la construcción de una nueva sinagoga. Representaban a la parte más adinerada y progresista de la comunidad judía, incluidos muchos banqueros, editores, abogados y médicos. La primera casa de oración perteneciente a los partidarios de Haskalah, independientemente de la tendencia ortodoxa que prevalece en Varsovia, fue la sinagoga en la calle Daniłowiczowska. Con el tiempo, resultó ser demasiado pequeño, lo que inspiró a los fieles a construir un edificio nuevo.

El diseño de la sinagoga fue encargado a un conocido arquitecto de Varsovia, Leander Marconi. La construcción duró dos años y consumió 200.000 rublos. Esta abundante suma excedió incluso los fondos sustanciales recolectados por los adinerados partidarios de Haskalah, por lo que el Comité de Construcción de la Sinagoga se vio obligado a recaudar los fondos restantes mediante préstamos en bonos hipotecarios y cobros en iglesias cercanas.

Los fundadores de la nueva sinagoga fueron fuertes partidarios de la asimilación de la comunidad judía. Por lo cual, no es de extrañar que durante el periodo de entreguerras se celebraran misas en las celebraciones estatales más importantes como el aniversario de la recuperación de la independencia o la aprobación de la Constitución del 3 de mayo. Los cristianos visitaban a menudo la sinagoga para escuchar las presentaciones del coro de fama mundial, el cual acompañado por el órgano interpretaba canciones de maestros de la música clásica.

La nueva sinagoga servía solo a una pequeña parte de los judíos de Varsovia. Una parte dominante jasidíes y los seguidores del judaísmo estrictamente ortodoxo fueron disuadidos por sermones en polaco en lugar de hebreo, y el hecho de que el nombre completo de Dios apareciera dos veces en la inscripción en la bóveda de la sinagoga, lo cual es inaceptable para los judíos conservadores. La revista Israel escribió en 1881:

„… los ortodoxos serios pasan por alto los umbrales de la sinagoga, y consideran orar aquí casi como profanación …”.

La segunda Guerra Mundial puso fin a la existencia de la sinagoga. La plaza Tłomackie estaba dentro de los límites del gheto de Varsovia. El edificio fue devastado en los primeros años de ocupación se fue reabierto brevemente para los fieles en 1941 con el consentimiento de las autoridades de ocupación alemanas.

La sinagoga fue nuevamente cerrada en marzo de 1942, y utilizada inicialmente como lugar de reasentamiento de judíos en Varsovia y luego como almacén de objetos judíos robados.

Después de la sangrienta supresión del levantamiento del gheto, los ocupantes alemanes decidieron destruir la sinagoga como símbolo de la liquidación final de la comunidad judía en Varsovia. El 16 de mayo de 1943, a las 20:15 h., el edificio fue detonado. El comandante de las SS y la policía detonó personalemtne las cargas explosivas en el distrito de Jürgen Stroop en Varsovia, por orden directa del Reichsführer-SS Heinrich Himmler.

En los años 50 se decidió construir un rascacielos en el lugar que ocupaba la sinagoga. Las obras del construcción se inciaron en los años 70 y se terminaron casi dos décadas más tardes. Hoy en día, en el lugar que alguna vez ocupó la sinagoga más grande de Varsovia, se encuentra el llamado Rascacielos Azul – Błękitny Wieżowiec.

La Arquitectura

La sinagoga fue construida sobre un plano de cruz latina de estilo clasicista. La entrada conducía a través de un pórtico de cuatro columnas coronado con un tímpano. El cuerpo principal estaba cubierto con un techo a cuatro aguas y rematado con un balcón rodeado con una balustrada (superestructura), sobre el cual se levantaba una cúpula en forma de corona cerrada. El edificio contenía 2.200 asientos, divididos en una sala principal para hombres en la planta baja y una galería para mujeres. La nave principal se terminó con un ábside semicircular. Un ejemplo del magnífico diseño interior fue el Arca de la Alianza (Aron hackode), hecha en cedros traídos de Líbano, financiado por la familia del banquero Natanson.

La grande synagogue sur la place Tłomackie

La miniature présente l’apparence du bâtiment dans les années 1880.

Nous plaçons l’espoir en Dieu que nous ne serons jamais traités comme une communauté ou un peuple séparée, mais comme citoyens à part entière de notre pays, fils d’une patrie […] Nous atteindrons le havre de paix pour l’humanité, où le sommet de la civilisation sera des mots: Aime ton prochain comme toi-même, aime un étranger, peu importe dans quel temple il honore Dieu, à quelle tribu il appartient.

Ce sont les mots avec lesquels le rabbin Izaak Cylkow a salué les invités lors de la cérémonie d’ouverture de la Grande Synagogue sur la place Tłomackie le 26 septembre 1878. Ses paroles reflétaient les idéaux de la faction réformée modérée du judaïsme, la soi-disant Haskalah, dont les partisans ont financé la construction d’une nouvelle synagogue. Ils représentaient la partie la plus riche et la plus progressiste de la communauté juive, comprenant de nombreux banquiers, éditeurs, avocats et médecins dans leurs rangs. La première maison de prière appartenant aux partisans de la Haskala, indépendante de la tendance orthodoxe qui dominait à Varsovie, était la synagogue rue Daniłowiczowska. Au fil du temps, elle s’est avérée trop petite, ce qui a incité les fidèles à construire un nouveau bâtiment.

La synagogue a été conçue par un célèbre architecte varsovien, Leander Marconi. La construction a duré deux ans et a consommé 200 000 roubles. Cette somme énorme dépassait même les fonds substantiels collectés par les riches partisans de la Haskalah. Le comité de construction de la synagogue a donc été contraint de réunir les fonds manquants par le biais de prêts et par les collectes de fonds dans les églises voisines.

Les fondateurs de la nouvelle synagogue étaient de fervents partisans de l’assimilation de la communauté juive. Il n’est donc pas surprenant que pendant l’entre-deux-guerres, des offices aient été célébrés à l’occasion des cérémonies nationales les plus importantes, telles que l’anniversaire de la reconquête de l’indépendance ou l’adoption de la Constitution du 3 mai. Les chrétiens se sont volontairement rendus à la synagogue pour écouter les performances de la célèbre chorale, qui interprétait les œuvres de maîtres de la musique classique avec l’accompagnement de l’orgue.

La nouvelle synagogue ne desservait qu’une petite partie des Juifs de Varsovie. Les sermons en polonais au lieu de l’hébreu et aussi le fait que le nom complet de Dieu apparaissait deux fois dans l’inscription sur le caveau de la synagogue, ce qui est inacceptable pour les Juifs conservateurs, ont rebuté les hassidim et les fidèles du judaïsme strictement orthodoxe qui étaient la majorité des Juifs de Varsovie. Le magazine Izraelita écrivait en 1881:

„… des orthodoxes sérieux évitent les seuils de la synagogue et ils considèrent la prière ici presque comme une profanation …”.

La Seconde Guerre mondiale met fin à l’existence de la synagogue. La place Tłomackie était dans les limites du ghetto de Varsovie. Le bâtiment dévasté au cours des premières années d’occupation a été ensuite brièvement rouvert pour les fidèles en 1941 avec l’accord des autorités d’occupation allemandes. Une fois de plus fermée en mars 1942, la synagogue a d’abord été utilisée comme lieu d’accueil pour les juifs réinstallés à Varsovie, et ensuite comme entrepôt pour des biens juifs volés.

Après la répression sanglante du Soulèvement du Ghetto, les occupants allemands ont décidé de détruire la synagogue comme symbole de la liquidation finale de la communauté juive à Varsovie. Le 16 mai 1943, à 20h15, le bâtiment a été dynamité. Des explosifs ont été personnellement déclenchés par le commandant de SS et de police du district de Varsovie, Jürgen Stroop, agissant sur ordre du Reichsführer-SS Heinrich Himmler lui-même.

Dans les années 50, il a été décidé d’installer un gratte-ciel sur le site précédemment occupé par la synagogue. Les travaux sur le bâtiment ont commencé dans les années 1970 et se sont achevés presque deux décennies plus tard. Aujourd’hui, la Tour Bleue se situe sur le site ancien de la plus grande synagogue de Varsovie.

Architecture

La synagogue a été érigée sur le plan en croix latine dans le style classique. L’entrée passait par un portique à quatre colonnes couronné d’un tympan. Le corps principal était recouvert d’un toit en croupe et coiffé d’un belvédère (superstructure) entouré d’une balustrade, au sommet duquel un dôme en forme de couronne fermée était érigé. Le bâtiment comptait 2 200 places réparties dans un hall principal pour hommes au rez-de-chaussée et une galerie pour femmes. La nef principale était terminée par une abside semi-circulaire. Un exemple de magnifique intérieur était l’arche sainte (Aron Kodesh) en bois de cèdre importé du Liban, financée par la famille du banquier de Natanson.

Η Μεγάλη Συναγωγή στην πλατεία Τουομάτσκιε

Η μικρογραφία παρουσιάζει το κτίριο το 1880.

„Θέτουμε την ελπίδα στο Θεό ότι ποτέ δεν θα αντιμετωπιστούμε ως ξεχωριστή κοινότητα ή ξεχωριστό λαό, αλλά ως αληθινοί γιοι της χώρας μας, πολίτες ενός κράτους […] Θα φτάσουμε στον επιθυμητό παράδεισο της ανθρωπότητας, όπου η κορυφή του πολιτισμού θα αποτελείται από τα λόγια: Αγαπάτε τον πλησίον σας όπως τον εαυτό σας, αγαπάτε έναν ξένο, ανεξάρτητα από τον ναό που λατρεύει, από ποια φυλή ανήκει ».

Αυτοί ήταν οι λόγοι με τους οποίους ο ιερέας IsaakCylkow χαιρέτησε τους επισκέπτες κατά την τελετή έναρξης της Μεγάλης Συναγωγής στην πλατεία Τουομάτσκιε στις 26 Σεπτεμβρίου 1878. Τα λόγια του αντανακλούσαν τα ιδανικά της μετριοπαθούς, μεταρρυθμισμένης φατρίας του Ιουδαϊσμού, της Haskalah, των οποίων οι υποστηρικτές χρηματοδοτούσαν την κατασκευή μιας νέας συναγωγής. Αντιπροσώπευαν το πιο πλούσιο και προοδευτικό κομμάτι της εβραϊκής κοινότητας, το οποίο περιλάμβανε πολλούς τραπεζίτες, εκδότες, δικηγόρους και γιατρούς της τάξης τους. Το πρώτο σπίτι προσευχής που ανήκε στους υποστηρικτές της Haskalah, ανεξάρτητα από την ορθόδοξη τάση που επικρατούσε στη Βαρσοβία, ήταν η Συναγωγή της οδούς Ντανιγοβιτσόβσκα. Με την πάροδο του χρόνου, αποδείχθηκε πολύ μικρή, γεγονός που ενέπνευσε τους πιστούς να χτίσουν μια νέα συναγωγή.

Ο σχεδιασμός της Συναγωγής δόθηκε από τον γνωστό αρχιτέκτονα της Βαρσοβίας, Leander Marconi. Η κατασκευή διήρκεσε δύο χρόνια και κόστισε 200.000 ρούβλια. Το ποσό αυτό ξεπέρασε ακόμη και τα σημαντικά κεφάλαια που συγκέντρωσαν οι πλούσιοι υποστηρικτές της Haskalah, με αποτέλεσμα η Επιτροπή Συναγωγής να αναγκαστεί να αντλήσει τα ελλείποντα κεφάλαια μέσω δανείων σε ενυπόθηκα ομόλογα και σε συλλογές σε γειτονικές εκκλησίες.

Οι ιδρυτές της νέας Συναγωγής ήταν ισχυροί υποστηρικτές της αφομοίωσης της εβραϊκής κοινότητας. Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου παρέμειναν οι υπηρεσίες με την ευκαιρία των σημαντικότερων δημόσιων αργιών, όπως η επέτειος της ανάκτησης της ανεξαρτησίας ή η υιοθέτηση του Συντάγματος της 3ης Μαΐου. Οι Χριστιανοί επισκέφθηκαν πρόθυμα τη Συναγωγή για να ακούσουν στις παραστάσεις της παγκοσμίου φήμης χορωδίας, η οποία εκτέλεσε τα έργα των κυρίων της κλασικής μουσικής με την συνοδεία του οργάνου.

Η νέα Συναγωγή χρησιμοποιήθηκε μόνο από ένα μικρό μέρος των Εβραίων της Βαρσοβίας. Ο Χασιδίμ και οι οπαδοί του αυστηρά ορθόδοξου Ιουδαϊσμού, που αποτελούσαν την πλειοψηφία του Εβραϊσμού της πόλης, αποθάρρυναν τα κηρύγματα στην πολωνική γλώσσα αντί της Εβραϊκής και το γεγονός ότι το πλήρες όνομα του Θεού εμφανίστηκε δύο φορές στην επιγραφή στο ανώτατο όριο της Συναγωγής, είναι απαράδεκτη για τους συντηρητικούς Εβραίους. Το περιοδικό Izraelita έγραψε το 1881:

„… σοφοί ορθόδοξοι αποφεύγουν το κατώφλι της Συναγωγής και θεωρούν ότι προσεύχονται εδώ σχεδόν βλασφημία …”.

Το τέλος της Συναγωγής έρχεται με τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πλατεία Τουομάτσκιε ήταν εντός των ορίων του γκέτο της Βαρσοβίας. Το κτήριο βανδαλώθηκε στα πρώτα χρόνια κατοχής και στη συνέχεια άνοιξε για λίγο για τους πιστούς το 1941 με την άδεια των γερμανικών αρχών κατοχής. Για άλλη μια φορά έκλεισε τον Μάρτιο του 1942, η συναγωγή χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά ως τόπος για την αναγκαστική επανεγκατάσταση των Εβραίων στη Βαρσοβία και στη συνέχεια ως αποθήκη για κλεμμένα αντικείμενα εβραϊκής ιδιοκτησίας.

Μετά την αιματηρή καταστολή της εξέγερσης του γκέτο, οι Γερμανοί κατακτητές αποφάσισαν να καταστρέψουν τη Συναγωγή ως σύμβολο της τελικής εκκαθάρισης της εβραϊκής κοινότητας στη Βαρσοβία. Στις 16 Μαΐου 1943, στις 20:15, το κτίριο ανατινάχθηκε. Εκρηκτικά εκτοξεύθηκαν προσωπικά από τον διοικητή της SS και της αστυνομίας στην επαρχία της Βαρσοβίας, JürgenStroop, ενεργώντας σύμφωνα με τις εντολές του ίδιου του Ράιχσφούχρερ-ΣάιντΧάινρικ Χίμλερ.

Στη δεκαετία του 1950, αποφασίστηκε η ανέγερση ενός ουρανοξύστη στην περιοχή που είχε προηγουμένως καταλάβει η Συναγωγή. Οι εργασίες για το κτίριο ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1970 και ολοκληρώθηκαν σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα. Σήμερα, ο λεγόμενος „Μπλε Πύργος” βρίσκεται στη θέση που κατέλαβε η μεγαλύτερη Συναγωγή στη Βαρσοβία.

Αρχιτεκτονική

Η Συναγωγή δημιουργήθηκε στο λατινικό σταυροειδές σχέδιο με κλασικό στυλ. Η είσοδος οδηγούσε μέσα από μια τετράκλιτη στοά με στεφάνι τυμπάνου. Το κύριο σώμα ήταν καλυμμένο με στέγαστρο και στέφθηκε με μια επιδαπέδια κατασκευή, στην κορυφή της οποίας ανεγέρθηκε ένας θόλος σε σχήμα κλειστού στεφάνου. Το κτίριο περιείχε 2.200 θέσεις, διαιρούμενο σε μια κύρια αίθουσα για τους άνδρες στο ισόγειο και μια γκαλερί για τις γυναίκες. Ο κύριος ναός ολοκληρώθηκε με ημικυκλική αψίδα. Ένα παράδειγμα μεγαλοπρεπούς εσωτερικού σχεδιασμού ήταν η Κιβωτός της Σύμβασης (Aronhackode) που κατασκευάστηκε από ξύλο κέδρου που εισήχθη από τον Λίβανο και χρηματοδοτήθηκε από την τραπεζική οικογένεια Natanson.

בית הכנסת הגדול בכיכר טלומקי

המיניאטורה מציגה את מראה הבניין משנות ה- אלף שמונה מאות שמונים

אנו מקווים באלוהים שלעולם לא יתייחס אלינו כקהילה נפרדת ונתייחס אלינו כאל אנשים נפרדים, אלא כבנים זכאים למדינתנו, אזרחי מדינה אחת […] נגיע למקלט האנושות, שם יהיה פסגת הציוויליזציה: ואהבת את שכנתך כמוך עצמך, אהב זר, לא משנה באיזה מקדש אלוהים סוגד, לאיזה שבט הוא שייך.

נאום כזה התקבל בברכה על ידי אורחי המטיף, איזק סילקוב, במהלך טקס הפתיחה של בית הכנסת הגדול בכיכר טלומצקי ב- 26 בספטמבר 1878. דבריו שיקפו את האידיאלים של הפלג המתון והמתוקן של היהדות, מה שנקרא השכלה, שתומכיה מימנו הקמת בית כנסת חדש. הם ייצגו את החלק העשיר ביותר והמתקדם ביותר בקהילה היהודית, כולל בנקאים, מוציאים לאור, עורכי דין ורופאים רבים בשורותיהם. בית התפילה הראשון שהיה שייך לתומכי ההשכלה, ללא קשר למגמה האורתודוכסית השוררת בוורשה, היה בית הכנסת ברח ‚אול. Daniłowiczowska. עם הזמן התברר שהוא קטן מדי, מה שהעניק השראה למאמינים לבנות בניין חדש.

את עיצוב בית הכנסת הוזמן על ידי אדריכל ורשה הידוע, לינדר מרקוני. הבנייה נמשכה שנתיים וצריכה 200,000 רובל. סכום משמעותי זה עלה על אף כספים משמעותיים שנגבו על ידי תומכי ההשכלה העשירים, ובכך נאלצה ועדת בניין בית הכנסת לגייס את הכספים החסרים באמצעות הלוואות באגרות חוב למשכנתאות ואוספים בכנסיות שכנות.

מקימי בית הכנסת החדש היו תומכים עזים בהטמעת הקהילה היהודית. אין זה מפתיע, אם כן, כי במהלך התקופה שבין מלחמת העולם השנייה נערכו שירותים לרגל טקסי המדינה החשובים ביותר, כמו יום השנה להחזרת העצמאות או אימוץ החוקה מה -3 במאי. הנוצרים ביקרו ברצון בבית הכנסת כדי להאזין להופעות של המקהלה המפורסמת בעולם, שביצעה את יצירותיהם של מאסטרים למוזיקה קלאסית בליווי האורגן.

בית הכנסת החדש שימש רק חלק קטן מיהודי ורשה. המספר הדומיננטי של החסידים וחסידי היהדות האורתודוכסית בקפדנות נרתעו מדרשות בפולנית במקום בעברית, והעובדה ששמו המלא של האל מופיע פעמיים בכתובת בכספת בית הכנסת, דבר שאינו מקובל על היהודים השמרנים. מגזין ישראל כתב בשנת 1881: „… אורתודוכסים רציניי.

ם עוקפים את אחוז החסימה של בית הכנסת, והם רואים את התפילה כאן כמעט כמו גנאי …”

סוף בית הכנסת הונח על ידי מלחמת העולם השנייה. כיכר טומומקי הייתה בגבולות גטו ורשה. המבנה שהושמד בשנות הכיבוש הראשונות נפתח אז בקצרה מחדש עבור המאמינים בשנת 1941 בהסכמת שלטונות הכיבוש הגרמניים. שוב נסגר במארס 1942, בית הכנסת שימש לראשונה כמקום ליהודים מחדש ליישוב ורשה, ואז כמחסן לרכוש יהודי גנוב.

לאחר הדיכוי המדמם של מרד הגטו, החליטו הכובשים הגרמנים להשמיד את בית הכנסת כסמל לחיסול הסופי של הקהילה היהודית בוורשה. ב- 16 במאי 1943, בשעה 20:15, פוצץ הבניין. חומרי נפץ נפוצצו באופן אישי על ידי האס אס ומפקד המשטרה של מחוז ורשה יורגן סטרופ, בפעילותם של פקודת הרייך הימלר עצמו.

בשנות החמישים התקבלה החלטה להקים גורד שחקים באתר שכבש בעבר בית הכנסת. העבודות על הבניין החלו בשנות השבעים והושלמו כמעט שני עשורים לאחר מכן. כיום, מה שמכונה המגדל הכחול ניצב באתר שכבש בית הכנסת הגדול ביותר בוורשה.

אדריכלות

בית הכנסת הוקם בתכנית הצלב הלטיני בסגנון הקלאסי. הכניסה הובילה דרך פורטיקו בן ארבע עמודים ועליו טימפום. הגוף העיקרי היה מכוסה בגג מורכן (מקורה) והוכתר במעקה בלוודר (מבנה-על), בראשו הוקמה כיפה בצורת כתר סגור. הבניין הכיל 2,200 מקומות ישיבה, המחולקים לאולם ראשי לגברים בקומת הקרקע וגלריה לנשים. הספינה הראשית סיימה עם אפסיס חצי מעגלי. דוגמה לעיצוב פנים מרהיב הייתה עשויה ארזים שיובאו מלבנון לארון הברית (ארון הקודז), במימון משפחת בנקאי נתנזון.