Pałac Saski

Historia zaklęta w miniaturze

Zabytki WarszawyPałac Saski swoją nazwę zawdzięcza Augustowi II Sasowi, który w 1713 r. kupił barokowy pałac Morsztyna i rozbudował go na królewską rezydencję. W 1797 r. król pruski nabył pałac dla skarbu państwa. Po powstaniach kościuszkowskim i listopadowym pałac zaczął popadać w ruinę, więc postanowiono go sprzedać z nakazem przebudowy. W 1837 r. nowym właścicielem został Jan Skwarcow, kupiec z Brześcia Litewskiego, na stałe mieszkający w Warszawie.

Po gruntownej przebudowie, pałac przez ponad 20 lat był najbardziej ekskluzywnym apartamentowcem ówczesnej Warszawy, składającym się z dwóch budynków, połączonych kolumnadą, która stanęła na miejscu rozebranego głównego korpusu pałacu. Budynki zwane pierwotnie domem Skwarcowa z czasem znów zaczęto nazywać pałacem Saskim.

W północnym skrzydle na parterze miał swój „Handel Win” Antoni Bysieński, gdzie oprócz win węgierskich, reńskich i szampanów, zawsze były świeże ostrygi, cytrusy czy śledzie holenderskie. Obok znajdował się Magazyn Mody Francuskiej pani Adeli Hoffman i „Fabryka Perfum i Mydeł Tualetowych Fryderyk Puls”. W tym skrzydle mieszkał rządca domu Antoni Rembiewski, którego żona Wiktoria była jedną z najbardziej czynnych konspiratorek na terenie Królestwa Polskiego. Na pierwszym piętrze mieszkał dentysta Stanisław Loewenstein, który bezpłatnie leczył ubogich oraz lekarz Jan Oczapowski autor nazwy pierwiastka „tlen”, a na trzecim piętrze była galeria obrazów Alberta Wilczka.

Warszawskie atrakcje

W południowym skrzydle znajdowały się wielopokojowe mieszkania arystokracji m. in. hrabiny Zofii Ossolińskiej i Cecylii Lubowickiej, mieszkanie Jadwigi Łuszczewskiej „Deotymy”, autorki „Panienki z okienka”. Poza tym było biuro dyrektora i założyciela Instytutu Muzycznego Apolinarego Kąckiego (ucznia Paganiniego), konsulat austriacki, Skład Cygar, Fabryka Obić Papierowych Rahn Sukces et Vetter, magazyn siodlarski i duża sala koncertowa. W pałacu mieściła się także pensja dla dziewcząt pani Laury Guerin, gdzie wykładowcą był bajkopisarz Stanisław Jachowicz.

Zwiedzanie Warszawy

Na kolumnadzie pałacu w 1852 roku zapłonęło pierwsze w Warszawie „elektryczne słońce” – żarówka łukowa, oświetlając główną aleję parku w czasie dobroczynnego festynu.

W 1864 roku został siedzibą Dowództwa Warszawskiego Okręgu Wojskowego, a po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku siedzibą Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, przemianowanego w 1928 roku na Sztab Główny, gdzie pracowali m. in. Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy Różycki, którzy złamali szyfr niemieckiej ENIGMY.

W 1923 roku ustawiono przed pałacem pomnik księcia Józefa Poniatowskiego dłuta Bertela Thorvaldsena, a 2 listopada 1925 roku pod arkadami kolumnady powstał Grób Nieznanego Żołnierza. Pałac został wysadzony przez oddziały niemieckie pod koniec grudnia 1944 r. Ocalał tylko fragment arkad z Grobem Nieznanego Żołnierza, który odrestaurowany, jest nadal najważniejszym miejscem pamięci narodowej w Polsce.

Miniatura przedstawia wygląd pałacu z 1938 roku.

Fotografie

010
011

Dodaj komentarz