Gościnny Dwór na placu Żelaznej Bramy

Historia zaklęta w miniaturze

Zabytki WarszawyW roku 1841 na placu Żelaznej Bramy, na miejscu spalonych w pożarze starych bud i straganów dawnego targowiska Wielopole, stanął nowoczesny, murowany, parterowy budynek handlowy, zaprojektowany i sfinansowany przez architektów Jakuba Gaya i Alfonsa Kropiwnickiego. Nazwano go „Gościnny Dwór”, co było przeniesieniem na język polski rosyjskiej nazwy oznaczającej bazar.

W momencie powstania był niewątpliwe budowlą unikatową, nie tylko ze względu na kształt, ale i zastosowanie na taką skalę żeliwa jako materiału konstrukcyjnego. Podcienia utworzone przez zadaszone, odlewane zdobne arkady otaczające murowany budynek, nadawały całej budowli orientalny charakter.

Przez niemal stulecie był ikoną handlową miasta, początkowo zajmowaną przez rosyjskich i polskich kupców, ostatecznie zdominowaną przez żydowskich handlarzy. Był więc jednym ze znaczących przykładów wielokulturowości stolicy. Gościnny Dwór wraz z powstałymi później w pobliżu bazarami i halami targowymi tworzył prawdziwe centrum handlowe Warszawy.

W roku 1854 tak o tym miejscu pisała „Gazeta Warszawska”: Od rana do nocy roje interesantów i interesantek kręcą się wewnątrz i zewnątrz Dworu. Z rana szczególnie zgrabniutkie i niezgrabniutkie gosposie warszawskie, z kucharkami zbrojnymi w koszyki, kupują tu wiktuały do familijnych obiadów. Z cudowną szybkością załatwiają one swoje kupna. Mięso w jatkach, tasiemki u Icka, trzewiki u Tejby, masło u Szymusiowej, a wreszcie wazoniki z rezedą lub dubeltowym gwoździkiem kupują w jednej chwili.

W latach 80-tych XIX w. na dziedzińcu wzniesiono podpiwniczony budynek z przeznaczeniem na składy i sklepy, a w 1916 r. dziedziniec przykryto drewnianym, przeszklonym dachem wspartym na żelbetowych podporach. Gościnny Dwór spłonął od niemieckich bomb we wrześniu 1939 r., a jego ruiny rozebrano do końca roku.

Miniatura przedstawia wygląd budowli z ok. 1870 r.

Fotografie

003
002

Dodaj komentarz