The Grand Lounge and the Iron Gate

Historia zaklęta w miniaturze

Zabytki Warszawy

Budowle należały do architektonicznej oprawy Ogrodu Saskiego, który z rozkazu króla Augusta II urządzano na tyłach jego pałacu od początku lat 20. XVIII wieku. Ogród i pałac tworzyły rdzeń urbanistycznej Osi Saskiej, której przedłużeniem od zachodu są obecne ulice Chłodna i Wolska. Od 1733 r. prace nad ogrodem kontynuował syn i następca saskiego monarchy – August III.

Projektantami założenia, wzorowanego na barokowych ogrodach francuskich, głównie Wersalu, byli architekci z Drezna. Regularnie rozplanowany ogród o obrysie przypominającym latawiec zdobiły haftowe partery (kwatery z niskim żywopłotem ciętym w ornamenty), a także boskiety (wysoko strzyżony żywopłot formujący labirynty, szpalery i otoczone szpalerami placyki).

Atrakcje Warszawy

Dwie krzyżujące się aleje wyznaczały główne osie urbanistyczne i w części zachodniej były uzupełnione mniejszymi alejkami o układzie wachlarzowym. W ogrodzie ustawiono rzeźby figuralne, zaprojektowano fontanny i wzniesiono liczne budowle: Operalnię (teatr operowy), Oranżerię, Ujeżdżalnię, Wielki Salon, Mały Salon, Strzelnicę i Domek do Gry. Ogród otoczono bastionowym murem z kilkoma bramami.

Wielki Salon

Przedwojenna Warszawa

Wielki Salon zbudowano około 1725 r. na przecięciu głównych alej ogrodowych. Dziś w tym miejscu biegnie alejka równoległa do torów tramwajowych przy ul. Marszałkowskiej. Uważa, się, iż pawilon miał służyć jako wieża ciśnień dla ostatecznie niewykonanych fontann ogrodowych. Znalazł wtórne zastosowanie jako altana z wielką salą biesiadną o przesuwnych ściankach i arkadowych otworach, które poza sezonem zapełniano oknami. Budowlę wielokrotnie modyfikowano w szczegółach dekoracji zewnętrznej przy okazji uroczystości dworskich, podczas których bywała iluminowana. Po otwarciu ruchomego dachu odpalano fajerwerki i już za panowania Stanisława Augusta (1764-1795) doszło do ich niekontrolowanej eksplozji, po której trzeba było odbudować zwieńczenie altany. Pawilon remontowano w 1775 i 1789 r. i wykorzystywano latem jako bufet. Później zaczął popadać w ruinę. W 1804 r. lokalne władze pruskie nakazały rozbiórkę pawilonu, ale wstrzymał ją nieco spóźniony rozkaz z Berlina. Uratowany fragment altany znów służył jako letni bufet i cukiernia należąca do Karola Lessla. Został rozebrany w 1817 r. podczas przekształcania Ogrodu Saskiego z barokowego w krajobrazowy.

Żelazna Brama

Warszawa

Żelazna Brama, wzniesiona w 1735 r., była głównym wejściem do Ogrodu Saskiego zlokalizowanym w zachodnim boku muru na Osi Saskiej (dziś przedpole pomnika T. Kościuszki przy pl. Żelaznej Bramy).

Bramę nazwano Żelazną, choć z tego materiału wykonano tylko jej ruchome skrzydła, natomiast okładzinę filarów oraz kartusze herbowe dynastii Wettinów i Rzeczpospolitej wykuto z kamienia.

W 1818 r. mur ogrodowy został zastąpiony żeliwnym ogrodzeniem. Wrota nowej Żelaznej Bramy, znacznie skromniejszej, cofnięto o ok. 25 metrów w głąb ogrodu. W 1936 r. podczas przebijania jezdni ul. Marszałkowskiej przez Ogród Saski do pl. Żelaznej Bramy, zdemontowano część ogrodzenia, a wrota wyeksponowano jako pamiątkę historyczną. Przepadły podczas II wojny światowej.

Modele przestawiają stan budowli z lat 70. XVIII wieku.

Fotografie

000
001

Dodaj komentarz